|
|
|
|
|
|
zondag 04 september 2005 |
Hersenontsteking wordt ook wel encefalitis genoemd.
Encefalitis is een ontsteking in het hersenweefsel. De grens met
hersenvliesontsteking/meningitis (hersenvliesontsteking of ook wel
nekkramp genoemd) is onscherp, omdat bij encefalitis ook vaak de
hersenvliezen ontstoken zijn. Precies gezegd is een abces een
afgekapselde holte gevuld met bacteriën en dood weefsel, oftewel pus.
Een abces kan eigenlijk in het hele lichaam voorkomen, dus ook
in de hersenen. Mestaal komen ze voor in lichaamsdelen die moeilijk
schoon te houden zijn en een trage stofwisseling hebben. Een
hersenabces is in Nederland betrekkelijk zeldzaam. Een bekende vorm van
encefalitis is encefalitis lethargica, ofwel de Spaanse griep die na de
Eerste Wereldoorlog veel slachtoffers maakte.
Ontstaan
Een abces kan zowel in de grote als in de kleine hersenen voorkomen. Erzijn twee manieren waardoor ze hoofdzakelijk ontstaan:
- Door directe groei vanuit de omgeving. Hierbij gaat het meestal
om een oorontsteking. Dan breekt de ontsteking door naar de hersenen en
wordt daar een abces gevormd. Op deze manier kan het ook voorkomen
dat door een neusbijholte-ontsteking een abces gevormd wordt. Ook een
vreemd ‘lichaam’ zoals een kogel of houtsplinters geven wel eens
aanleiding tot een ontsteking. Een zeldzame oorzaak is een aangeboren
fistelgangetje van de huid, dat dan via de verbinding naar de
buitenwereld tot een abces kan leiden.
- Een hersenabces kan ook ontstaan vanuit ontstekingshaarden
die vanuit andere delen van het lichaam worden aangevoerd. Vaak gaat
het hierbij om een ontstoken gebit.
Symptomen of verschijnselen
Iemand die een hersenabces heeft, vertoont dezelfde symptomen als van
andere ziektes die ruimte in de hersenen zoals bijvoorbeeld en
hersentumor. De patiënten klagen over hoofdpijn, kunnen neurologische
uitvalsverschijnselen vertonen of hebben epileptische aanvallen.
Ook kan een patiënt klagen over
hoofdpijn, misselijkheid en braken, duizeligheid, onzekerheid (niet
stabiel kunnen lopen ed.). Er kan een enkele keer een waterhoofd
optreden. Bij een bloedonderzoek is meestal wel te zijn dat er
sprake is van een ontsteking.
Onderzoek
Meestal zal eerst een CT-scan worden gedaan. Dit
vaak in combinatie met
een bloedonderzoek. Een abces is op de beelden van de scan te zien als
een ringvormige structuur met een duidelijke rand. Hieromheen is
meestal een hersenzwelling te zien. In de enkele gevallen dat een CT
onvoldoende duidelijkehid geeft wordt een MRI
gedaan. Als het niet zeker
is dat het gaat om een abces (het kanbijvoorbeeld een tumor zijn), zal
in de regel bij de operatie de diagnose worden gesteld. Deze operatie
kan ook
nodig zijn om er achter te komen welke bacteriën bestreden moeten
worden. In een zeldzaam geval kan er sprake
zijn van meer dan één hersenabces.
De behandeling
Encefalitis is goed te behandelen. Daarvoor zijn drie methodes:
- Men kan een behandeling met antibiotica starten. Dit
kan alleen als het abces nog niet volledig is ingekapseld. Medicatie, en dus ook antibiotica,kan echter moeilijk doordringen
in de hersenen. Hetr is dan ook wensleijk dat een abces zo vroeg mogelijk
wordt opgespoord en dat de veroorzakende bacterie bekend is. De
behandeling bestaat uit het langdurig geven van antibiotica via een
infuus. Deze behandeling duurt minimaal 6 weken.
- Stereotactisch. Hierbij wordt het abces leeg gemaakt
door het pus eruit te zuigen. Eventueel zal de holte nog worden
gespoeld. Daarna volgt een langdurige antibioticabehandeling. Deze behandeling wordt voornamelijk gekozen als
het abces diep ligt of als er meerdere abcessen aanwezig zijn.
- Operatief. Deze gaat gelijk aan die van een hersentumor. Er
wordt een luikje in de schedel gemaakt en de harde
hersenvlies wordt geopend. De abcesholte wordt geleegd en gespoeld. Eventueel
wordt het vreemde lichaam verwijderd. Er kan dan een slangetje (drain)
in de holte worden achtergelaten. Ook hierna volgt een langdurige
antibiotica-behandeling.
De keuze van de behandeling hangt af van de oorzaak van het abces, de
grootte, de verschijnselen, de plaats en of er meerdere abcessen
aanwezig zijn. soms wordt er voor gekozen om verschillende vormen van behandelingen te combineren.
Complicaties
In grote lijnen zijn de complicaties dezelfde als die van elke
hersenoperatie. Een bedreigende complicatie kan zijn wanneer het abces
doorbreekt. Hierdoor zou de inhoud van het abces over de hersenen heen
komen. Er is dan een uitgebreide verspreiding van de
ontsteking.
Na de operatie
Na de operatie krijgt de patiënt antibiotica via een infuus. Eventueel
daarna nog als tablet of capsule. Meestal krijgt men zeven weken
antibiotica. In deze periode zal er ook
gekeken worden of de oorzaak nog behandeld moet worden, zoals bijvoorbeeld een
slecht gebit.
Kans op herhaling
Een hersenabces is goed te behandelen. Vrijwel altijd geneest de
patiënt volledig. De kans dat een abces terug keert, mits ook de
oorzaak goed is behandeld, is uit te sluiten. Het litteken dat na een
abces overblijft geeft nog wel een kans tot epilepsie. Dit is
met medicijnen goed te behandelen.
Restverschijnselen
Encefalitis kan door verschillende virussen worden veroorzaakt of
beïnvloed, zoals verkoudheidsvirussen, mazelen en de bof. Soms kan de
ontsteking zo mild verlopen dat de patiënt niet eens een arts benadert.
Zo'n encefalitis kan spontaan genezen, zonder dat er restverschijnselen
blijven.
Maar encefalitis kan ook veel ernstiger verlopen, waarbij in enkele
dagen of weken de dood volgt. Dit is mogelijk bij herpes- of
hondsdolheidvirussen. Bij enstige gevallen kunnen hersenfuncties
uitvallen, waardoor bijvoorbeeld persoonlijkheidsveranderingen
optreden, taalproblemen, verlammingen, verwardheid en
bewustzijnsverlies.
Aan deze ernstige
ontstekingen kan iemand restverschijnselen overhouden zoals epilepsie,
spasticiteit, vermoeidheid en prikkelbaarheid (ook een
post-encefalitisch syndroom genoemd).
Meer informatie is te vinden op de website van de hersenstichting.
|
|
Overzicht artikelen 
